In verband met de Podcast-opdracht van week 10 speelde ik met de gedachte om een aflevering van het hoorspel Het Bureau, gebaseerd op de gelijknamige romancyclus van J.J. (Han) Voskuil te downloaden.

Net toen ik mijn voornemen wilde gaan uitvoeren, hoorde ik op de radio dat Voskuil op 1 mei is overleden. Het voelde alsof ik een goede vriend verloren had. Onzin natuurlijk, maar als je – zoals ik -alle 7 delen van Het Bureau gelezen hebt (van elk ca. 900 bladzijden) raak je zeer vertrouwd met de auteur.  Zo vertrouwd dat je het idee krijgt dat je de man door en door kent….

En dan te bedenken dat ik Het Bureau aanvankelijk helemaal niet zag zitten. Het Bureau is nl. een kantoorroman.  Het beschrijft de periode van ruim 30 jaar (1957-1989), die Voskuil werkzaam was op het Meertens Instituut in Amsterdam, een KNAW-instelling die de studie en documentatie van de Nederlandse taal en cultuur als doel heeft. Uiterst gedetailleerd wordt het wel en wee op kantoor uit de doeken gedaan, van gesprekken tijdens de koffie,  vergaderingen en ruzies tot en met het nuttigen van de boterhammen tijdens de lunch en de wandeling terug naar huis en dat jaar in jaar uit. Alles bezien vanuit het alter ego van Voskuil, Maarten Koning, een tragische en tegelijk cynische figuur, die keihard werkt, maar toch altijd het idee heeft dat hij tekort schiet.

De beschrijving is zo minutieus ( in de trant van: “Maarten kwam de kamer binnen, hing zijn jas op, legde zijn brood in de la, trok zijn stoel naar achteren en draaide een vel in de schrijfmachine….’) dat ik in eerste instantie dacht: Daar begin ik niet aan.

Maar toen ik doorlas raakte ik toch gegrepen en het eindigde ermee dat ik alle zeven delen achter elkaar heb uitgelezen. Het is prachtige literatuur, zeer herkenbaar, ontroerend en geestig. Het is regelmatig voorgekomen dat ik een van de Bureau-delen in de trein zat te lezen en hardop in de lach schoot.  Ik herlees sommige stukken nog regelmatig. Vooral als ik moe of somber ben, dan knap ik enorm op van een stukje ‘Bureau’. Al die kantoorellende, al dat geneuzel doet mij binnen het kwartier beseffen dat was ik zelf meemaak lang niet zo erg is als datgene wat Maarten Koning moest doorstaan!

Later ontdekte ik ook de reisdagboeken van Voskuil (Terloops, Buiten schot en Gaandeweg), verslagen van wandeltochten die hij met zijn vrouw Lousje in Frankrijk en Engeland heeft gemaakt. Ook hier weer veel ellende (met af en toe een lichtpuntje): kou, regen, felle zon, slechte maaltijden, akelige hotels, irritante medetoeristen etc. maar zo opgeschreven dat het een groot plezier is om te lezen. Ook erg mooi vond ik De moeder van Nicolien,  een bundeling van fragmenten uit Het Bureau, die gaan over de schoonmoeder van Maarten Koning, die tegen het eind van haar leven dement wordt 

Laatst betrapte ik mijzelf erop, toen ik over de Lijnbaansgracht fietste, dat ik dacht: Hier hebben de Voskuiltjes gewoond. Misschien moet ik nu ook maar eens naar het Meertens Instituut om het bureau van Meneer Beerta te bekijken (lezers van Het Bureau weten wat ik bedoel).

Intussen stond op de site van Hoorspel het Bureau doodleuk vermeld dat ‘Podcasten van hoorspel Het Bureau niet meer mogelijk is’. Toen ik echter via Gespod ging zoeken kon ik me wel op de podcast NPS-Het Bureau abonneren. Ik moest eerst wat wennen aan dat hoorspel, omdat ik mij bij sommige karakters uit het boek andere stemmen had voorgesteld, maar de ijzersterke teksten van Voskuil maken alles goed. Voor wie nieuwsgierig is geworden: de afleveringen zijn nog tot 27 mei via internet te beluisteren en/of te downloaden.

Enige tijd geleden schreef ik op deze blog over mijn werkzaamheden in het IWO. Ik moest een partij deels nog niet gecatalogiseerde boeken afkomstig uit de voormalige collectie van het Antropologisch Sociologisch Centrum uitzoeken en kwam daarbij prachtige, zelfs unieke titels tegen.

Wat ik ook ontdekte was dat er een groot aantal boeken stond die het persoonlijk bezit van Prof. Steinmetz zijn geweest. Deze boeken stonden vol met aantekeningen en er waren (waarschijnlijk in de jaren dertig) stenciltjes in geplakt, waarin de lezer gemaand werd niets aan de aantekeningen te wijzigen, ‘aangezien deze afkomstig zijn van den schenker zelve’.

Ik kende de naam Steinmetz alleen van het Steinmetz-Archief (een verzameling sociaal-wetenschappelijke onderzoeksgegevens ), maar wist verder niets van de man. Dus ben ik gaan speuren. Sebald Rudolf Steinmetz (1862-1940) was een belangrijk Nederlands etnoloog, socioloog en sociograaf, die van 1908 tot 1933 hoogleraar was aan de UvA. Hij was de opvolger van de eerste hoogleraar geografie In Nederland C.M. Kan, maar was veel meer geinteresseerd in maatschappelijke verschijnselen dan in aardrijkskunde. Vandaar zijn introductie van de term sociografie. In zijn optiek stond dat voor ‘bestudering van de menschheid in hare deelen’ oftewel ‘de volken in hunne verscheidenheid’.

De door Steinmetz gehanteerde methode raakte snel achterhaald: die methode bestond uit louter empirisch onderzoek (vandaar de passie voor dataverzamelingen!), met verwaarlozing van theorievorming. Toch was hij een sleutelfiguur voor de sociale wetenschappen. Daarnaast was hij een begenadigd docent en grondlegger van de volksuniversiteit.

Reden genoeg,  dacht ik,  om zijn destijds aan het ASC geschonken bibliotheek virtueel weer tot een geheel te maken. Met dat doel voor ogen heb ik aan de UB, in de persoon van Barbara Delchot, gevraagd of het mogelijk was bij de titelbeschrijving van deze boeken ergens een aanduiding op te nemen dat het gaat om oud-bezit van Steinmetz. En dat bleek te kunnen! Iemand die later een studie wil maken van Steinmetz als wetenschapper kan dus zo een lijst van zijn boeken uitgeprint krijgen!

Naar aanleiding van de Hyves-opdracht in week 10 heb ik even zitten te peinzen hoe Steinmetz zijn contacten heeft onderhouden. Hij ging natuurlijk naar wetenschappelijke congressen en zal ongetwijfeld veel brieven hebben geschreven en ontvangen. Het ‘netwerken’ is natuurlijk van alle tijden. Maar om voor het oog van de hele wereld met foto en al te laten zien wie je vrienden, vakgenoten, gelijkgestemden zijn…Ik weet het niet. Ik neig er  naar de sceptische  Filips de Stoute gelijk te geven, al moet ik zeggen dat de geschiedenis-Hyves die het Spoetnikteam heeft opgespoord, er interessant uitzagen.

Al dagen heb ik in mijn mailbox een uitnodiging van Brughagedis staan, getiteld ‘Let’s Hyve’. Sorry Brughagedis, toch maar niet. En nu ga ik naar de Grote Geschiedenis Quiz kijken.

Een nog betere manier om op de hoogte te raken van het reilen en zeilen binnen een andere UvA-bibliotheek is er een tijdje werken. Dat is natuurlijk niet iedereen gegeven, dat weet ik wel, maar als je de kans krijgt kan dat een leerzame ervaring zijn.

Zo heb ik zelf de afgelopen drie jaar naast mijn vaste uren bij de FMG voor twee dagen per week een tijdelijke werkplek gehad bij de Bibliotheek Biologisch Centrum Anna’s Hoeve in de Watergraafsmeer.

Omdat de FNWI-bibliotheken binnenkort zullen worden samengevoegd in de nieuwbouw op het Science Park (zie hiervoor de Spoetnik-blog van Zygomorf), is er al geruime tijd geleden begonnen met het saneren van de diverse deelcollecties.  Bij Biologie ging het om de – al afgesloten – deelcollecties van het Zoologisch Lab, het Dierfysiologisch Lab en het Hugo de Vries Lab (resp. instituutnummers 246, 247 en 250). Het was een van mijn taken deze collecties uit te zoeken, de UvA- en landelijke dekking na te gaan en zonodig titels naar het IWO of de Artis Bibliotheek te sturen.

Ik heb het deze drie jaar bij Biologie zeer naar mijn zin gehad. Ten eerste door de aard van het werk. Het materiaal dat ik moest bekijken bleek nl. heel wat bijzondere items te bevatten. Bijna elke week kwam ik tussen de stoffige boeken iets bijzonders tegen,  varierend van plaatwerken met gravures van vissen,  vogels of planten tot 19e eeuwse proefschriften en  verslagen van een expeditie naar Sumatra uit 1902. 

Daarnaast was het voor mij als typische alpha een bijzondere ervaring om rond te lopen op een beta-faculteit. Je ziet hier een ander soort studenten en medewerkers en je krijgt andere vragen aan de balie dan bij een alpha of gamma-faculteit. Ben ik normaalgesproken bezig met onderwerpen als politieke participatie of multiculturaliteit, hier gaat het om ecologie en biodiversiteit, om maar iets te noemen. Overigens viel mij op dat de vragen voor zover het de Digitale Bibliotheek betreft niet verschillen: ook hier loopt men tegen problemen aan als het niet kunnen openen van een elektronisch artikel, alleen gaat het dan om bijv. het tijdschrift Nature. 

De ligging aan de Kruislaan, ver weg, in de Watergraafsmeer, maakt het Science Park tot een van de buitengewesten van UvA. Je kunt dit als een nadeel zien, maar het is (om met Johan Cruijff  te spreken) tegelijk een voordeel: frisse lucht, natuur en – door de afstand tot de rest van de UvA – een sterk besef van het eigen karakter.

Ik vond het in ieder geval geen straf om elke week de tocht naar de Kruislaan te maken: ‘s winters met de bus vanaf het Amstelstation, ‘ s zomers op de fiets, via Zeeburg, de Indische buurt en dan over de Oosterringdijk, waar je soms behoedzaam een koppel broedende ganzen moest ontwijken.

Tenslotte zal ik het werk bij Biologie ook missen vanwege de gezelligheid en goede werksfeer. FNWI-collega’s: het ga jullie goed!

Door de Kerstachtige omstandigheden tijdens de Paasdagen heb ik twee dagen noodgedwongen binnen c.q. thuis doorgebracht (ik ben niet zo van de Meubelboulevards). Echter: in plaats van sip naar de sneeuwjachten te staren heb ik deze extra-tijd gebruikt om mijn Spoetnik-achterstand weg te werken.

En ik heb weer heel wat opgestoken! Eerst Del.icio.us: ik had op het werk al geprobeerd de knoppen te downloaden, maar kreeg een waarschuwing, dat de ‘administrator’ hier niet zo blij mee was. Thuis heb ik gelukkig alle rechten, dus daar was het geen probleem. Vervolgens heb ik wat bookmarks ingevoerd in Del.icio.us en mapjes aangemaakt. Zag er prima uit. Net als bij Library Thing kun je zien hoeveel andere gebruikers diezelfde url hebben opgeslagen. Zo bleek ik de in deze dagen onmisbare  Buienradar te delen met ruim 400 andere Del.icio.us-gebruikers. Wat mij vooral aanspreekt is dat je overal, vanaf elke computer,  bij deze bookmarks kunt: ik hoef dus geen url’s meer in mijn agenda op te schrijven of naar mezelf te mailen. Fantastisch!

Nog groter werd mijn enthousiasme toen ik met Google Docs aan de slag ging. Het uploaden van bestaande documenten en opslaan van nieuwe documenten is supersimpel. En ook hier geldt dat ik vanaf elke computer, waar ook ter wereld, bij mijn stukken kan. Dus geen gedoe meer met verschillende versies van een stuk, een overzichtelijke mappenstructuur etc. Conclusie: zelfs voor een chaoot als ik liggen orde en overzicht binnen handbereik!

Ik was nog niet toegekomen aan het samenwerken met anderen binnen Google Docs, maar kreeg vandaag van Zygomorf een uitnodiging om mee te doen aan de oplossing van de Dertien Anagrammen van Afvalchinees. Nadat ik de uitnodiging had geaccepteerd zag ik dat het betr. document al in mijn  Google Docs was opgenomen, compleet met de namen van de andere medewerkers erbij. Nu alleen dat laatste anagram nog oplossen (grr..)

Toch denk ik niet dat ik Flickr veel zal gebruiken. Natuurlijk: er zitten prachtige en intrigerende foto’s bij, maar voor mij worden foto’s vaak interessanter als je het verhaal erachter weet.

Bovenstaande foto van het pad naar mijn volkstuin in Santpoort zal een buitenstaander niet veel zeggen; voor mij is het echter iets waar ik tijdens de lange, koude, natte wintermaanden af en toe verlangend naar kijk. Nu is dit een winderig, kaal fietspad met afgeknotte wilgen, maar ik weet dat het ooit weer zo zal worden als op mijn foto!

Wat mij wel meeviel was de zoekfunctie van Flickr.  Ik had vorige week een foto gemaakt van een beeld in Parijs (zie Flickr-kadertje hiernaast), maar was vergeten waar ik dat precies had gedaan. Gewoontegetrouw ging ik in Google Afbeeldingen zoeken met de woorden ‘centaur, Paris, statue’ en kwam er na enig bladeren achter dat dit beeld in de Jardin des Tuileries staat. Toen ik deze zoekactie in Flickr deed,  was de 1e hit gelijk raak. Voor Google pleit dan wel weer, dat daar meer informatie was toegevoegd, zoals de naam van de beeldhouwer en uitleg over de nogal gewelddadige voorstelling van dit kunstwerk: ‘Centaur raping a nymph/Centaure enlevant une nymphe’ door Laurent Marqueste (1870-1920).

Dat is trouwens heel verschillend: dat een boek als Obsessie van A.S. Byatt door zo’n kleine 4000 LT-leden is gecatalogiseerd had ik wel verwacht, maar dat Verre jaren van Paustovsky maar met 31 leden wordt gedeeld – dat verbaasde mij. Verre jaren is het 1e deel van de memoires van de Russsiche schrijver Konstantin Paustovsky(1892-1968), ooit verschenen in de roemruchte Prive-domeinserie van de Arbeiderspers. Het zijn zijn herinneringen aan het tsaristische Rusland dat door de revolutie van 1917 voorgoed is weggevaagd. Hij schrijft zo beeldend en bloemrijk, bijvoorbeeld over de stad Kiev, dat ik er – toen ik dat las – eigenlijk direkt naar toe wilde. Tot nu toe is dat er niet van gekomen, maar het staat nog op mijn lijstje (niet het LT-lijstje, maar een ander!)

Paustovsky schrijft erg anecdotisch en nogmaals zo beeldend, dat je de personen die in die verhalen een rol spelen, voor je ziet. Zo herinner ik mij dat hij in dit deel zijn ervaringen als kaartjesknipper/verkoper in de tram beschrijft. Plaats van handeling is Moskou (of St.Petersburg, daar wil ik vanaf wezen) anno 1916 of daaromtrent. In de Moskouse tram was er destijds een notoire zwartrijder, die bij controles altijd met een biljet van 100 roebel wapperde. Omdat de kaartverkopers nooit voldoende wisselgeld hadden mocht hij dus altijd zonder kaartje reizen. Tot Paustovsky zorgde voor een (loodzware) tas met wisselgeld,  de 100 roebel van de zwartrijder aannam en hem het wisselgeld teruggaf. De man verliet de tram, gebogen onder het gewicht van de muntjes en liet zich nooit meer zien!

Ik heb ook een LT-widget op mijn blog gezet, maar helaas verschijnen er blokjes tekst, terwijl ik liever de cover-presentatie had gezien (zie bijvoorbeeld de blog van Brughagedis). Maar wat ik wil schijnt niet te kunnen bij WordPress-blogs. Jammer.

Wel lijkt het mij handig om titels die je nog wilt lezen via LT op je mobiele telefoon te kunnen naslaan. Nu schrijf ik – na lezing van diverse boekenbijlages – te lezen titels op in mijn agenda. Even je mobieltje checken scheelt een hoop geblader.

Wat mij enigzins tegenstaat zijn die korte zinnetjes. Ik kan best snel typen, maar ik wil gewoon even na kunnen denken over de formulering. Dat heb ik bij e-mail ook. Bij chatten moet je echter snel wat woorden op het scherm smijten, zonder interpunctie etc. Die vaste scripts waar je bij Question Point uit kon kiezen (Welkom bij de Chatservice….) waren dan ook best handig!

Dan heb ik liever Skype . Toen mijn dochter een half jaar in Spanje studeerde was dit een prima manier om met haar in contact te blijven. Met Skype kun je (gratis) bellen via de computer. Je downloadt de software, koopt een koptelefoon met microfoontje erbij (5 euro bij de Blokker) en je kunt van start.

Het grote voordeel boven chatten is dat je de stem hoort van de persoon met wie je in contact bent ( en als je daarbij ook een webcam gebruikt, kun je je gesprekspartner bovendien zien). Verder kun je – net als bij gewoon bellen –  normale zinnen gebruiken en je krijgt direct antwoord (althans dat hoop je dan maar).

Om iemand via Skype te bellen is het handig als beide gesprekspartners bij Skype zijn aangesloten. Het is ook mogelijk om via Skype naar iemand met een vast telefoontoestel te bellen, maar dat heb ik nog niet gedaan.

Skype is een groot succes. Terwijl je belt, zie je onderin het scherm  de mededeling verschijnen dat op hetzelfde moment 6 miljoen komma zoveel mensen wereldwijd van Skype gebruik maken.

Het enige lastige van Skype is wel dat je via de mail van te voren een tijdstip moet afspreken dat je allebei online bent. Dat liep bij mijn feestvierende dochter wel eens mis. In zo’n geval kun je dan een berichtje achterlaten met een voorstel voor een later tijdstip.

Misschien reageer ik te secundair voor chatten. Of ik ben gewoon te oud; dat kan ook!

Dat ik het daar zo leuk vond, kwam ten eerste door de aardige, behulpzame medewerkers  en de goede koffievoorziening, en ten tweede doordat ik er elke keer juweeltjes van boeken tegenkwam. Zo vond ik vorige week nog dit werkje, in 1907 uitgegeven door J.M. Dent in Londen en E.P. Dutton in New York. Als je het openslaat zie je  deze prachtige Jugendstil-titelpagina, waar de plantenmotieven vanaf spatten!

Het bleek volgens de GGC nergens in Nederland aanwezig te zijn, dus wordt het nu opgenomen in de UvA-collectie.

Mungo Park was een Schotse arts c.q. ontdekkingsreiziger, die eind 18e eeuw een gevaarlijke expeditie naar Afrika ondernam om onderzoek te doen naar de loop van de rivier de Niger.  Een tweede expeditie in 1805 werd hem fataal. Park en zijn mede-expeditieleden werden aangevallen door de lokale bevolking en zijn – terwijl zij probeerden te ontsnappen – verdronken.

Park’s reisverslag werd uitgegeven in de door J.M. Dent in 1905 bedachte reeks “Everyman’s Library’. Zijn bedoeling was hiermee 1000 klassiekers uit de wereldliteratuur voor het grote publiek bereikbaar te maken. Het waren een soort hardcover pocketboekjes, die voor de toen zeer schappelijke prijs van 1 shilling per stuk werden verkocht.

Over de ontwerper van deze uitbundige titelpagina heb ik niet zo snel iets kunnen vinden.  Dus mocht iemand hier meer van weten, dan hoor ik het graag!

Maar nu zit in dit voormalige bankgebouw het gemeentearchief. Het is een prachtig art-deco-achtig kantoorpand, daterend uit 1926,  met stemmige, donkerhouten lambrizering en kleurige mozaiekvloeren. Het ontwerp is van de architecten De Bazel en Van Gend. K.P.C. de Bazel (1869-1923) ontwierp niet alleen het gebouw, maar ook  de stoelen, tafels, lampen en vloerkleden tot aan paraplu- en asbakken toe. Een zogenaamd “Gesamtkunstwerk”.

De medewerker van het Stadsarchief, die ons  rondleidde, wist te vertellen dat de bank de meubels en andere losse aankleding eigenlijk had willen meenemen. Het Stadsarchief heeft dit echter met succes aangevochten.

En passant krijg je door de (uitstekende!) rondleiding ook inzicht in hoe het kantoorleven er anno 1920 uitzag. Zo zijn in de vertrekken aan de tuinzijde (waar de directie zetelde) duurdere houtsoorten gebruikt dan aan de grachtzijde. Ook hadden de hogere bankemploye’s een eigen toilet plus wastafel bij hun kamer, zodat zij zich niet hoefden te mengen onder het lagere bankpersoneel!

Een aanrader voor iedereen die geinteresseerd is in architectuur en/of geschiedenis.